Efeze 1:1

Παυλος, Paulus απόστολος  apostel ᾿Ιησου van Jezus Χριστου van Christus δια door̀ θελήματος de wil Θεου van God, τοις aan de αγίοις heiligen τοις  die οὖσιν zijn εν in  ᾿Εφέσω Efeze και en ̀ πιστοις aan gelovigen εν in Χριστω  Christus᾿Ιησου Jezus·

Paulus, apostel van Jezus Christus door de wil van God aan de heiligen die zijn in Efeze en aan [hen die] gelovigen [zijn] in Christus Jezus.

Geen moeilijke vertaling toch? Interessant dat we hier eerst in de adressering te maken hebben met ‘heiligen’, die dan nader worden gekwalificeerd door de term ‘pistois’, gelovigen, of getrouwen.

De Statenvertaling vertaalt dit vers dan ook heel nauwkeurig:

PAULUS, een apostel van JEZUS CHRISTUS door den wil Gods, den heiligen die te Éfeze zijn, en gelovigen in Christus Jezus:

Een goede verklaring biedt de Kanttekeningen van de Statenvertaling:

Dezen laatsten titel voegt hij daarbij tot verklaring van den eersten, namelijk dat hij zodanige heiligen verstaat, die door het geloof en den Geest van Christus zijn geheiligd, Hand. 15:8, 9. 1 Petr. 1:22; niet gelijk vele Joden zich heiligen noemden omdat zij uiterlijk door de ceremoniën geheiligd waren, Hebr. 9:13, 23.

Dus, wat maakt dit kleine detail zo interessant? Onder ‘heiligen’ zou je kunnen verstaan het type heiligheid dat ook al in het OT aan het volk Israël werd toebedeeld, namelijk heiliging als afzondering tot een bepaalde taak. Hier is de heiliging gezien als het toebehoren aan Christus en in Zijn sfeer van macht leven.  De term ‘gelovig’ legt dus uit wat met ‘heilig’ bedoeld wordt en beperkt de betekenis van de heiligheid. Ze zijn niet heilig omdat ze tot Israël zijn toegetreden., maar omdat ze nu tot het lichaam van Christus behoren. Daarmee preludeert Paulus fraai en nauwkeurig op zijn latere uiteenzettingen. Dat alles raakt verloren wanneer je het alleen maar leest als twee equivalente uitdrukkingen: heilig en gelovig. Waarom zou je dat moeten doen, als Paulus het niet doet? Aan de heiligen….gelovigen etc. schrijft hij, en niet: aan de heiligen en gelovigen in Efeze, of aan de heiligen in Efeze, de gelovigen in Christus. Zo staat het er niet. Dus dan ook niet zo vertalen. Ook al zou je de uitleg die de Kanttekeningen eraan geven wat overdreven vinden. De SV is gewoon correct.

Het lijkt een kleinigheid, maar het gaat in dit geval echt om nauwkeurig vertalen. Hoe zit het met de andere vertalingen? Te beginnen de NBV:

Van Paulus, door Gods wil apostel van Christus Jezus. Aan de heiligen in Efeze, aan de gelovigen die één zijn in Christus Jezus. NBV

[De] voor ‘gelovigen’ moet weg, omdat het anders twee categorieën lijken te zijn en het lidwoord staat niet in het Grieks. Ook het éénzijn van de gelovigen is uit de fantasie voortgekomen. Staat er niet. (Of heeft men gedacht ‘en’ kan ook worden gelezen als ‘hen’= één? Dan is het zoiets als ‘een aan Christus.’ Dat snap ik dan gewoon niet.)

Paulus, die door de wil van God apostel is van Christus Jezus: aan hen die God toebehoren en trouw zijn aan Christus Jezus. Groot Nieuws Bijbel

De GNB parafraseert natuurlijk, en laat ‘in Efeze’ weg, maar de tekst blijft in de buurt van de strekking. Althans, als we accepteren dat heilig=toebehoren, en gelovig in de [macht van] Christus=trouw zijn aan Christus. Mmm, moeilijk, maar ik denk toch maar van niet.

Paulus, een apostel van Jezus Christus door de wil van God,  aan de heiligen en gelovigen in Christus Jezus die in Efeze zijn HSV

Hier gaat de HSV in de fout omdat ze niet de SV volgen – was toch de bedoeling? – maar de NBG. Het zijn niet ‘heiligen en gelovigen’, maar heiligen in Efeze, die [dat zijn omdat ze] gelovig zijn in [de invloedssfeer van] Christus Jezus.

Paulus, door de wil van God een apostel van Christus Jezus, aan de heiligen en gelovigen in Christus Jezus, die [te Efeze] zijn (NBG 1951)

De NBG mist zoals gezegd, de pointe, evenals de Willibrord van 1995:

Van Paulus, door de wil van God apostel van Christus Jezus, aan de heiligen en gelovigen in Christus Jezus te Efeze. (Willibrord 1995)

Is dit nou allemaal zo erg? Neen. Maar het laat weer ten overvloede zien dat als je een nauwkeurige vertaling zoekt die dichtbij het origineel blijft zonder eigenwijs te zijn, je maar beter de Statenvertaling met de Kanttekeningen kunt gaan lezen.

Volgende keer meer.

De Herziene Statenvertaling #1

Ik heb net de Herziene Statenvertaling gekocht en ik ben heel enthousiast. Ik weet nu al zeker dat deze vertaling voor mij de vervanger wordt van de NBG 1951 die ik tot dusver gebruikt heb.

In deze podcast vergelijk ik de Nieuwe Bijbelvertaling 2001 met de Statenvertaling editie Jongbloed en de Herziene Statenvertaling van 2010. Je kunt ze trouwens vinden via onderstaande link.

http://www.biblija.net/