De geest van Kerstmis
Zusters en broeders, gemeente van onze Heere Jezus Christus.
“Moge je de vreugde van Kerstmis ervaren die Hoop is, de geest van Kerstmis die Vrede is, en het hart van Kerstmis dat Liefde is.” Deze tekst las ik op het internet, en variaties daarvan vinden we op allerlei kerstkaarten, in gedichten die mensen elkaar toesturen. Het is de tijd van de “geest van Kerstmis”.
Wat is dan deze geest van Kerstmis? Voor Engelstaligen die Charles Dickens hebben gelezen, is het letterlijk een geest, een spookverschijning.
Voor mensen die zich graag met geschiedenis bezighouden, is het misschien een wonderlijke gebeurtenis tijdens de Eerste Wereldoorlog, toen Duitse en Engelse troepen spontaan, tijdens de kerst van 1914, de wapens neerlegden, elkaar cadeautjes brachten, en op tweede kerstdag zelfs een voetbalwedstrijd organiseerden die door Duitsland werd gewonnen met 3-2.
Voor sommige ondernemers is de “geest van Kerstmis” een likeur die alleen rond de kerstdagen wordt verkocht. (In het engels betekent “spirit” immers zowel geest als sterke drank.)
Sommige mensen hebben het gevoel dat de geest van Kerstmis vooral zit in het sturen van kaarten om elkaar te groeten en het beste te wensen. In ons land worden 1 miljard kerstkaarten verstuurd.
In Engelstalige landen is de geest van Kerstmis verbonden met het geven van geschenken en het eten van meer dan 2 miljard kalkoenen (sic) – wat wij doen met Sinterklaas doen zij met Kerstmis. Volgens de televisiereclame is de geest van Kerstmis de gezelligheid van het diner met de familie, waarvan je het recept en de ingrediënten zo kunt halen bij de supermarkt om de hoek.
Voor andere mensen is de geest van Kerstmis en geest van treurigheid en verdriet. Voor alleenstaande moeders die nauwelijks in staat zijn een behoorlijke maaltijd op tafel te zetten. Voor mensen die net hun geliefde hebben verloren, en die nu opnieuw eraan worden herinnerd dat ze alleen zijn achtergebleven. Voor weer andere mensen is Kerstmis een tijd om dankbaar te zijn. Dat er weer een jaar zonder al te veel ongelukken voorbij mocht gaan en dat de familie nog intact is. Zo heeft de geest van Kerstmis voor een ieder van ons een of andere betekenis. Of je nu kerkelijk betrokken bent of niet, of je nu gelovig bent of niet. Kerst brengt altijd een bijzondere stemming en een bijzondere aandacht voor elkaar en voor de zin van het leven met zich mee.
Wat is dan eigenlijk de geest van Kerstmis? Voor Elisabeth was de geest van Kerstmis de Heilige Geest die haar deed zeggen tegen Maria: “gezegend ben je onder de vrouwen en gezegend is de vrucht van je schoot.” Wat was de geest van Kerstmis voor Zacharias? Zacharias werd vervuld met de Heilige Geest en profeteerde: “Geprezen zij de Heere, de God van Israël, want Hij heeft naar Zijn volk omgezien en er verlossing voor tot stand gebracht.” En dan is er ook nog een engel in het verhaal. Wat is dan de geest van Kerstmis? De Engel spreekt: “ik verkondig u grote blijdschap, namelijk dat heden voor u in de stad van David de Zaligmaker geboren is.” En voor de herders? “Zij verheerlijkten en loofden God om alles wat zij gehoord en gezien hadden.” En dan vinden we later nog twee andere getuigen van de geest van Kerstmis. Simeon bijvoorbeeld in de tempel na de geboorte van Jezus: “mijn ogen hebben Uw zaligheid gezien, die U bereid hebt voor de ogen van alle volken.” En dan de profetes Anna: “zij beleed eveneens de Heere, en zij sprak over Hem tot allen die de verlossing in Jeruzalem verwachtten.”
Alle mensen die direct of indirect betrokken waren bij de geboorte van Jezus hebben denk ik meer te zeggen over de geest van Kerstmis dan wij. Wat is dan volgens hen de geest van Kerstmis geweest? Ik denk dat je dat in één woord kunt zeggen, namelijk aanbidding. De geest van Kerstmis wil ons naar God toe trekken. Hoe prachtig het ook is dat we met kerst aan elkaar denken, aan familie en vrienden en voedsel en cadeaus en liefde en vrede. Hoe mooi dat ook is, elk van deze mensen die erbij betrokken waren, is niet op al die dingen, maar op God gericht geweest. Familie en vrienden en geschenken en samen eten en vrede hoort ons een heel jaar elke dag weer bezig te houden. En dan komt kerst om ons eraan te herinneren wie de Gever is van al deze geschenken. Om ons hart te richten naar boven. De wijzen komen uit het oosten niet om aan elkaar geschenken te geven, maar hun gaven van aanbidding en eerbied te leggen aan de voeten van dit wonderbare kind.
Wat was de geest van Kerstmis voor Maria?
Het was die zelfde geest van aanbidding. Niemand is ooit dichter bij de geboorte van Christus geweest, als degene die Hem gebaard heeft. En wat is haar antwoord? Het is een lied. Het is een psalm. Het is een lofzegging tegenover God die wordt uitgelokt door de gedachte aan de verlossing die haar Zoon zou brengen. Aan het wonder dat zij is uitverkoren om de moeder van de Zaligmaker te zijn. En nu wil ze niets anders dan de Heere God groot maken, Hem prijzen, Hem aanbidden. Die woorden komen uit haar mond, omdat ze beseft, innerlijk begrijpt wat de komst van de Messias allemaal betekent. Ze aanvaardt wat ze begrijpt door haar geloof en dat brengt aanbidding tot stand, dan ga je ook jubelen, dan komt er ook grote vreugde. Dat is de weg: van het verstand, naar het hart, en van het hart naar de lippen die de Heere God groot maken.
En daarbij denkt ze niet alleen maar aan zichzelf en haar familie. Haar psalm gaat over het volk Israël waartoe zij behoort, dat God wil bevrijden. De wereld zal niet meer dezelfde zijn. Hoogmoedigen worden uiteengedreven zodat ze niet langer kunnen samenzweren in het kwade. Machtigen zullen hun gezag verliezen, van de troon worden gestoten, omdat ze die macht hebben misbruikt om zichzelf te verrijken. Rijken worden met lege handen weggezonden, omdat zij hun rijkdom moeten delen met hongerigen en armen. De gouden tijd zal aanbreken voor allen die God vrezen: nederigen worden verhoogd, hongerigen worden verzadigd, armen zullen ontvangen wat zij nodig hebben. Dat was Gods belofte voor Kerstmis en als de wereld haar Heer en Verlosser aanvaardt, zal God al deze dingen doen.
De ware geest van Kerstmis hoort aanbidding te zijn van de koning die God in deze wereld heeft gebracht. De ware aanbidding is iets van het innerlijk, van de innerlijke geest van elk mens. Mijn ziel, zegt Maria, maakt de Heere groot. Aanbidding zit niet in de kerstkaart, de kerstmaaltijd, in het zingen van de traditionele liederen, in de knusheid van dezer donkere dagen voor Kerst, of in het aansteken van kaarsen en verlichte kerstbomen. De ware aanbidding komt uit het innerlijk van een mens. Het uiterlijke kan ons helpen, maar ook in de weg zitten. We lezen het kerstverhaal en horen van de geboorte van Jezus. Het is ons allemaal vertrouwd. Ze gingen naar Bethlehem. Er was geen plaats in de herberg. De engel verscheen aan de herders. De wijzen kwamen uit het oosten. We weten het uit ons hoofd. Maar is er deze kerstdagen in uw en mijn innerlijk iets van de vreugde, de verbazing, de opwinding, de dankbaarheid, en de aanbidding tegenover God, die wel aanwezig was bij deze eerste getuigen, bij Elisabeth, Zacharias, Simeon, Anna, en bij Maria?
De ware geest van Kerstmis is niet beperkt tot de kerstdagen alleen. Het woord dat Maria gebruikt aan het begin van haar psalm, betekent dat zij voortdurend de Heere groot maakt. Steeds weer opnieuw, niet alleen maar toen op dat moment, maar steeds weer opnieuw maakt zij in haar gedachten de Heere groot en verheugt zij zich in God haar Zaligmaker. Het is een manier van leven voor haar. En het zou een manier van leven moeten zijn voor ons. De Geest van Kerstmis is de geest van aanbidding. Paulus hoopte dat in zijn leven Christus zou worden groot gemaakt. Dat er in zijn leven iets zichtbaar zou worden van de liefde van God in Christus, van de vergevingsgezindheid en de vrede en de barmhartigheid van Gods karakter. De geest van Kerstmis is de geest van aanbidding die ons ertoe brengt om Christus na te volgen, te wandelen in de liefde, elkaar te vergeven en alle bitterheid en woede en toorn en geschreeuw en laster van ons te laten wegnemen door de kracht van de Heilige Geest.
Laten wij bidden om die geest van Kerstmis. Ik wil u vragen een ogenblik van stilte te nemen om in uw hart te bidden en dan een gebed uit te spreken, wilt u dat doen samen met mij? Het gebed is heel simpel: Heere, maak dat ik u mag aanbidden. Want U bent gekomen om mij te verlossen. Wilt u dat voor uzelf bidden met uw eigen woorden?
Stilte
U Heere Jezus zij de eer en de heerlijkheid en de kracht tot in eeuwigheid. Amen
Maar dan de preek zoals die werkelijk is geworden. Andere accenten, andere tekst, een groot verschil.
Koinonia Bijbelstudie Live! 