Er moeten mij een paar dingen van het hart over preken.
Het is alweer jaren geleden dat ik studeerde voor predikant. Één van de vakken waarin ik werd onderwezen was de preekkunde, of homiletiek. Ik heb eens zitten bladeren in de reader die ik voor dat vak bestuderen moest.
Een van de vragen die werd behandeld was deze: wanneer is een toespraak nu een preek? In ieder geval moet een preek een vertolking en uitleg zijn van een Bijbelse tekst. De Schrift moet worden vertaald. In beginsel zou iedereen dat kunnen. Een niet theologisch geschoolde preker is zeker in staat om een uitleg van de bijbel te geven. Maar de prediking in de kerk moet betrouwbaar en geloofwaardig zijn. Vandaar dat aan de prediker een aantal eisen kunnen worden gesteld, vandaar dat het hier toch ook gaat om een vak waar je een bepaalde deskundigheid voor nodig hebt.
Maar wanneer is een toespraak in de kerk nu een preek? Een van mijn leraren (Sonny Hof) legde het zo uit. (Althans zo heb ik het mij herinnerd.) Neem nu eens het verhaal van de Emmaüsgangers. Onderweg van Jeruzalem naar huis spreken zij met elkaar over alles wat er gebeurd was. Dat gesprek met elkaar is in het Grieks een “homilia.” Vandaar dat de preekkunde ook wel homiletiek genoemd wordt. Maar wat gebeurt er nu onderweg? Zo staat het in Lucas 23. Zij “spraken met elkaar over al wat voorgevallen was. En het geschiedde, terwijl zij daarover spraken en van gedachten wisselden, dat Jezus zelf bij hem kwam en met hen meeging.” Om deze drie dingen gaat het dus.
- Er is een gesprek met elkaar. De toespraak van de predikant of de preek is geen monoloog waarin het alleen maar gaat om de eigen ideeën en gevoelens van de predikant. Om een dubbele reden niet. Hij moet de Schrift vertolken en hij moet het doen in de vorm van een gesprek met de toehoorders.
- Dat gesprek gaat over alles wat gebeurd is. Wat gebeurd is is in ruime zin te verstaan als de daden van God in de geschiedenis. Het gaat niet om een fantasie of om een gevoel maar om de werkelijkheid van God bidden Zijn schepping.
- In dat gesprek komt Jezus zelf erbij en gaat met hen mee – Hij raakt betrokken in het gesprek, komt centraal te staan in de uitleg, in de preek, zoals Hij ook centraal staat in de Schrift die wordt uitgelegd.
Dat dus is in ieder geval preken. De Schrift uitleggen in de vorm van een gesprek op zo’n manier dat Jezus zelf de kern van de toespraak wordt.
Koinonia Bijbelstudie Live! 